<<Δραστηριοποιούμαι εδώ και χρόνια στον χώρο των εναλλακτικών δραστηριοτήτων στη φύση, με βασικό άξονα τις περιηγήσεις σε ιστορικά τοπία, οχυρώσεις και πεδία μαχών, προσπαθώντας να αναδείξω όχι μόνο το φυσικό κάλλος της περιοχής αλλά και το βαθύ ιστορικό της υπόβαθρο. Η προσωπική μου εμπλοκή δεν έχει χαρακτήρα θεωρητικό ή αποσπασματικό, αλλά βιωματικό και διαρκή, μέσα από επαναλαμβανόμενες διαδρομές, επαφές με τον τόπο και συστηματική καταγραφή των στοιχείων που συνθέτουν τη συλλογική μνήμη του βουνού και των ανθρώπων του. Μέσα από αυτή τη μακρόχρονη σχέση με το τοπίο, έχω αποκτήσει σαφή εικόνα της ιδιαίτερης ευαισθησίας του ορεινού όγκου της Κάλης και της ευρύτερης περιοχής του βορειοανατολικού άκρου των Σερρών.
Ο συγκεκριμένος ορεινός χώρος δεν είναι απλώς ένα φυσικό περιβάλλον, αλλά ένα ενιαίο ιστορικό και γεωλογικό σύστημα. Ο Όρβηλος στα ανατολικά και η Κάλη στα δυτικά συγκροτούν έναν συμπαγή βραχώδη όγκο, με έντονο ανάγλυφο, απότομες κλίσεις, φυσικές ρωγμές και εκτεταμένο υπόγειο δίκτυο στοών, τόσο φυσικών όσο και τεχνητών. Ειδικά στην Κάλη, οι υπόγειες οχυρώσεις της Γραμμής Μεταξά αποτελούν οργανικό μέρος του ίδιου του βουνού και όχι ανεξάρτητες κατασκευές που θα μπορούσαν να θεωρηθούν απομονωμένες από το περιβάλλον τους. Το σύνολο των στοών, των παρατηρητηρίων και των υπόγειων συγκροτημάτων έχει «δεθεί» με τη γεωλογία του τόπου και η στατικότητά τους εξαρτάται άμεσα από τη συνολική ισορροπία του βραχώδους υποβάθρου.
Η προτεινόμενη χωροθέτηση και λειτουργία του Αιολικού Σταθμού Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας ισχύος 20 MW στη θέση Φούσγα – Λυκοτόπος, σε συνδυασμό με το ενδεχόμενο επέκτασης με νέα έργα προς τις δυτικές απολήξεις της Κάλης, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή ενεργειακή εγκατάσταση περιορισμένης όχλησης. Μιλάμε για εκτεταμένες τεχνικές παρεμβάσεις σε έναν ορεινό όγκο με βραχώδες έδαφος, όπου κάθε διάνοιξη δρόμου, κάθε βαθιά εκσκαφή και κάθε θεμελίωση βαρέως τύπου εγκατάστασης προκαλεί μεταβολές που δεν περιορίζονται τοπικά αλλά διαχέονται σε όλο το γεωλογικό σύστημα.
Σε τέτοιου τύπου εδάφη, οι δονήσεις από βαριά μηχανήματα και οι εκτεταμένες εκσκαφές μεταφέρονται σε μεγάλη ακτίνα, επηρεάζοντας υπόγειες κοιλότητες και τεχνητές στοές που βρίσκονται ακόμη και σε αποστάσεις χιλιομέτρων. Η εμπειρία από αντίστοιχες περιοχές δείχνει ότι οι επιπτώσεις δεν είναι πάντα άμεσες ή ορατές με την ολοκλήρωση των έργων, αλλά εκδηλώνονται σταδιακά με τη μορφή ρηγματώσεων, καθιζήσεων, αποκολλήσεων βράχων και σταδιακής αποσταθεροποίησης του υπεδάφους. Στην περίπτωση της Κάλης, αυτό μεταφράζεται σε σοβαρό κίνδυνο για τη δομική ακεραιότητα των υπόγειων οχυρώσεων, οι οποίες δεν έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν τέτοιου είδους σύγχρονες βαριές γεωτεχνικές επεμβάσεις.
Παράλληλα, η δημιουργία νέου οδικού δικτύου σε ορεινό βραχώδες περιβάλλον συνεπάγεται κοπή πρανών, απομάκρυνση φυσικής βλάστησης και μεταβολή της υδρολογικής συμπεριφοράς του εδάφους. Η αλλαγή στη ροή των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων μπορεί να προκαλέσει διάβρωση, υποσκαφή και επιτάχυνση φαινομένων αποσάθρωσης, τα οποία λειτουργούν σωρευτικά και όχι στιγμιαία. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν οι πρώτες φάσεις λειτουργίας δεν παρουσιάσουν εμφανείς βλάβες, η σταδιακή υποβάθμιση του ορεινού όγκου είναι σχεδόν βέβαιη και μη αναστρέψιμη.
Το κρίσιμο στοιχείο, από τη δική μου εμπειρία στον χώρο των περιηγήσεων και της βιωματικής επαφής με το τοπίο, είναι ότι εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με ένα απομονωμένο φυσικό περιβάλλον, αλλά με ένα ιστορικό γεωτοπίο όπου το φυσικό ανάγλυφο και η ανθρώπινη ιστορία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα. Οι υπόγειες στοές της Γραμμής Μεταξά δεν αποτελούν απλώς μνημεία του παρελθόντος, αλλά ενεργό στοιχείο του τοπίου, με εκπαιδευτική, πολιτιστική και αναπτυξιακή δυναμική μέσα από ήπιες μορφές ιστορικού και εναλλακτικού τουρισμού.
Η εγκατάσταση βαρέων ενεργειακών υποδομών σε έναν τέτοιο χώρο δεν σημαίνει απλώς αισθητική αλλοίωση ή περιβαλλοντική όχληση, αλλά ουσιαστική μεταβολή της υλικής υπόστασης του ίδιου του βουνού. Μιλάμε για παρέμβαση που αγγίζει τον πυρήνα του γεωλογικού και ιστορικού συστήματος και που, σε περίπτωση βλάβης, δεν μπορεί να αποκατασταθεί ούτε τεχνικά ούτε πολιτισμικά. Ένας ορεινός όγκος με υπόγειο ιστορικό δίκτυο, όταν υποστεί εκτεταμένες βαριές τεχνικές επεμβάσεις, χάνει οριστικά τον χαρακτήρα του ως ενιαίο ιστορικό τοπίο και μετατρέπεται σε έναν απλό χώρο βιομηχανικής χρήσης, με απώλεια ενός ανεκτίμητου αποθέματος μνήμης, ταυτότητας και δυνατοτήτων ήπιας βιώσιμης ανάπτυξης.>>
👉Συμμετοχή μου στη διαβούλευση. Πάρτε μέρος και εσείς. Μας αφορά όλους.