Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση με τίτλο «Το δημοκρατικό όραμα των Ελλήνων στα χρόνια της Επανάστασης του 1821: Αδαμάντιος Κοραής και Αναστάσιος Πολυζωίδης», την Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026, στην κατάμεστη αίθουσα του καφέ «Αγορά» στο Σιδηρόκαστρο.
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Δρ. Κωνσταντίνος Διώγος, φιλόλογος και υπεύθυνος του Εργαστηρίου Δημιουργικής Γραφής στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας των Φυλακών Νιγρίτας.
Με λόγο απλό, κατανοητό και περιεκτικό, ο ομιλητής παρουσίασε την κατάσταση που επικρατούσε στην επαναστατημένη Ελλάδα. Το κοινό παρακολούθησε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την ομιλία, η οποία αποτέλεσε έναν ουσιαστικό πανηγυρικό λόγο για την επέτειο της 25ης Μαρτίου, αναδεικνύοντας τη σημασία της ιστορικής ερμηνείας έναντι της απλής κρίσης. Όπως χαρακτηριστικά επισημάνθηκε, «δεν γνωρίζουμε ιστορία, γιατί δεν επιθυμούμε πραγματικά να τη μάθουμε».
Σύμφωνα με τον ομιλητή, οι διαφωτιστές προσέδωσαν στην Επανάσταση τον δημοκρατικό της χαρακτήρα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη οι Έλληνες να στηριχθούν στις δικές τους δυνάμεις. Τονίστηκε, επίσης, ότι για την ουσιαστική κατανόηση της ιστορίας είναι απαραίτητη η ένταξη των γεγονότων στο ιστορικό τους πλαίσιο. Η Ιστορία δεν κρίνει, ερμηνεύει.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις κοινωνικές ομάδες της εποχής. Οι κοτζαμπάσηδες, υπόλογοι απέναντι στην οθωμανική εξουσία, εμφανίζονταν επιφυλακτικοί απέναντι στην Επανάσταση, επιδιώκοντας παράλληλα τη διατήρηση της ισχύος τους. Συμμετείχαν στον Αγώνα υπό την προϋπόθεση ανάληψης ηγετικού ρόλου, γεγονός που συχνά οδηγούσε σε συγκρούσεις. Αντίστοιχα, οι έμποροι αγωνιούσαν για τη διασφάλιση της θέσης τους στη μετεπαναστατική Ελλάδα, ενώ οι αρματολοί προσχώρησαν στην Επανάσταση με κύριο στόχο τη διατήρηση των εδαφών τους.
Όπως επισημάνθηκε, οι επιμέρους ομάδες συχνά συγκρούονταν όχι μόνο με τους Οθωμανούς αλλά και μεταξύ τους, γεγονός που οδήγησε σε έντονες κοινωνικές αντιπαραθέσεις. Σημαντικός υπήρξε ο ρόλος του Αλέξανδρου Υψηλάντη, ο οποίος, ωστόσο, επιδίωκε την εγκαθίδρυση μονοπρόσωπης κεντρικής διοίκησης. Από την άλλη πλευρά, οι εκσυγχρονιστές αποτέλεσαν μια μορφωμένη και φιλελεύθερη ηγετική ομάδα, που διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην πορεία τηςΕπανάστασης. Κατείχαν καίριες θέσεις και επεδίωκαν τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου εθνικού κράτους με θεσμούς, κράτος δικαίου, τακτικό στρατό και αστική δημοκρατία κατά τα δυτικά πρότυπα. Υποστήριζαν την ανάγκη μιας απρόσωπης κεντρικής διοίκησης, σε αντίθεση με τη μονοπρόσωπη εξουσία, επιχειρώντας ουσιαστικά μια «επανάσταση μέσα στην Επανάσταση». https://www.youtube.com/embed/rzzg0gTWdws
Ξεχωριστή θέση στην ομιλία κατείχε ο Αδαμάντιος Κοραής, ο οποίος διατηρούσε αλληλογραφία με τον μετέπειτα πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Τόμας Τζέφερσον. Ο Κοραής πρόβαλλε σταθερά το πρότυπο του αμερικανικού πολιτεύματος και συντάγματος, αντιπαραβάλλοντάς το σε συντηρητικές επιλογές, όπως τα λεγόμενα αγγλικό, γαλλικό και ρωσικό κόμμα.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στον Μελενίκιο Αναστάσιο Πολυζωίδη, έναν αυθεντικό εκφραστή της ριζοσπαστικής δημοκρατίας. Προσωπικότητα με σθένος και ακεραιότητα, συνδέθηκε με σημαντικές μορφές της εποχής και έγινε ευρύτερα γνωστός για τη στάση του ως δικαστής στη δίκη του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Ωστόσο, η προσφορά του υπήρξε πολύ ευρύτερη. Ως συνεργάτης του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου, αφιερώθηκε στη συγκρότηση δημοκρατικών θεσμών και υπήρξε ο βασικός συντάκτης του Συντάγματος της Τροιζήνας, το οποίο θεωρείται το πιο δημοκρατικό της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Ο Πολυζωίδης αγωνίστηκε με συνέπεια για την καθιέρωση ενός αρτιότερου και ουσιαστικά δημοκρατικού πολιτεύματος. Ωστόσο, με την έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια, το Σύνταγμα καταργήθηκε σε μία νύχτα, βάζοντας τέλος στην προσπάθεια των δημοκρατικών δυνάμεων. Στη συνέχεια, ο Πολυζωίδης ίδρυσε την αντιπολιτευτική εφημερίδα «Απόλλων», ασκώντας κριτική στο αυταρχικό καθεστώς του Καποδίστρια, ο οποίος συγκέντρωνε στα χέρια του εκτελεστικές και νομοθετικές εξουσίες και στελέχωνε τον κρατικό μηχανισμό με πρόσωπα της εμπιστοσύνης του.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με γόνιμο διάλογο και συζήτηση, αφήνοντας πλούσια τροφή για σκέψη στους παρευρισκόμενους. Η εκδήλωση εντάσσεται στη σειρά δράσεων που συνεχίζονται δυναμικά τη φετινή σεζόν με θεματολογία που αφορά στην ανάπτυξη και ευαισθητοποίηση της περιοχή μας.
Διοργανωτές: Εφημερίδα «Ψίθυροι της Σιντικής», Sintikinews.blogspot.com , Πολυχώρος «Αύρα» Βυρώνειας.
